WILLEN, KUNNEN, MOETEN — dat zou de overkoepelende titel van de drie Vossius-lezingen in de periode mrt-apr-mei 2026 kunnen zijn. Jaap Goudsmit sprak op 5 maart over “wat en waar te gaan studeren”, Surya Gayet zal op 16 april het “waarheidsgehalte” van onze waarneming ter discussie stellen en op 21 mei is het onderwerp “hoe en wat in hedendaags Rusland”.
Jaap Goudsmit (Vossius ’63-’70) maakte zijn gehoor deelgenoot van zijn beschouwingen t.a.v. het hedendaagse en toekomstige wetenschappelijk onderzoek. Als viroloog, immunoloog en epidemioloog, werkzaam in academisch onderzoek en biotechbedrijven ziet hij dat technologische ontwikkelingen dusdanig snel gaan dat het gewoon niet bij te houden is. Afgestudeerd en het geleerde is alweer achterhaald, de kennis verouderd. Hij pleitte er dan ook voor om als uitgangspunt voor onderzoek de vraag “waarom” te nemen, kortweg gezegd: het onderzoek naar oorzaak-gevolg relaties. Maar ook om richtingen te kiezen die afwijken van de massa: geen vastgelegde protocollen volgen en data invullen, maar meer creativiteit en het combineren van praktische en theoretische studies.
Daarnaast ziet hij belangrijke culturele invloeden die van belang zijn voor vernieuwend onderzoek: het onderzoeksklimaat in Zuid-Europa (Spanje en Italië) of in Zuid-Oost Azië (Taiwan, Zuid-Korea, Singapore) biedt volgens Jaap nog de meeste ruimte en kansen.

De lezing van Surya Gayet (Vossius ’96-’02) zal zich richten op het “kunnen”: hoe geeft het brein de werkelijkheid vorm. Het zijn de mogelijkheden en de beperkingen van ons brein waarmee wij de informatie die via zintuigen binnenkomt “waar”-nemen, hoe maakt het brein chocola van deze informatie, hoe wordt een en ander uiteindelijk omgetoverd tot een coherente bewuste ervaring. Op 16 april bespreekt Surya de gevolgen hiervan voor het dagelijks leven. Wees voorbereid om alles wat je ziet, voelt en ervaart in twijfel te trekken. Meer informatie over de lezing staat hier.
Op 21 mei staat een lezing over het hedendaagse Rusland gepland. Wat weten we eigenlijk van het dagelijkse leven aldaar? Is het een leven van “moeten” en niets meer zelf willen of kunnen? De spreker (Vossius ’75-’82) heeft jaren in Rusland gewoont en gewerkt. Via zijn verhalen zullen we wat meer te weten komen van de “gewone” Rus in de voor ons zo “ongewone” en “onbekende” Russische samenleving.